Περί συνδυασμού νηστείας και προσευχής

Του μητροπ.Διοκλείας π.Καλλίστου Ware

(Αντιγραφή από τον κ.Γεώργιο Μπάρλα)

Ο πρωταρχικός σκοπός της νηστείας είναι να μας κάνει να συνειδητοποιήσουμε την εξάρτησή μας από τον Θεό. Αν η εγκράτεια στο φαγητό κατά τη Μεγάλη Σαρακοστή τηρηθεί στα σοβαρά, ιδι­αίτερα τις πρώτες μέρες, συνεπάγεται πείνα πραγ­ματική, καθώς επίσης και ένα αίσθημα κόπωσης και σωματικής εξάντλησης. Εν συνεχεία, ο σκοπός αυτού είναι να περιέλθουμε σε συντριβή και να συναισθανθούμε τον εσωτερικό μας κατακερμα­τισμό, δηλαδή να μας φέρει στο σημείο να εκτι­μήσουμε στο ακέραιο τη βαρύτητα της ρήσης του Χριστού ότι «χωρίς εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτε» (Ιω. 15, 5).

Εάν είμαστε πάντα χορτασμέ­νοι από φαγητό και ποτό, είναι εύκολο να καλ­λιεργήσουμε υπέρμετρη εμπιστοσύνη στις δυνά­μεις μας, σχηματίζοντας μια εσφαλμένη αίσθηση αυτονομίας και αυτάρκειας. Η τήρηση της υλικής νηστείας υποσκάπτει αυτόν τον εφάμαρτο εφη­συχασμό.

Αν χωριστεί από την προσευχή και τη μετοχή στα ιερά μυστήρια και δεν συνοδεύεται από έργα ελέους, η νηστεία μας καταλήγει φαρισαϊκή ή ακόμη και δαιμονική. Δεν οδηγεί στη συντριβή και τη χαρά, αλλά στην υπερηφάνεια, την εσωτερική ταραχή και την οξυθυμία. Ο πατήρ Αλέξανδρος Ελτσιανίνωφ αναδεικνύει ορθά τη σχέση μεταξύ προσευχής και νηστείας. Του επισημαίνει ένας επικριτής της νηστείας: «Η δουλειά μας μένει πίσω και γινόμαστε ευέξαπτοι... Ποτέ δεν έχω δει πιο κακότροπους υπηρέτες (μιλάμε για την προεπαναστατική Ρωσία) απ' όσο κατά τις τελευταίες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδος. Είναι ολοφάνερο ότι η νηστεία κάνει πολύ κακό στα νεύρα μας». Ο πατήρ Αλέξανδρος απαντά ως εξής: «Δεν έχεις κι άδικο... Αν δεν συνοδεύεται από προσευχή και εντονότερη πνευματική ζωή, η νηστεία οδηγεί μονάχα σε μια τεταμένη κατάσταση ευερεθιστότητας. Είναι εύλογο να εμφανίζονται θυμωμένοι και ευέξαπτοι οι υπηρέτες που πήραν τη νηστεία στα σοβαρά και αναγκάστηκαν να εργαστούν σκληρά κατά τη Μεγάλη Σαρακοστή, αλλά δεν τους επιτράπηκε να εκκλησιαστούν».

Η νηστεία, λοιπόν, χάνει την αξία της ή γίνεται και επιβλαβής, όταν δεν συνδυάζεται με προσευχή.

Τελικά, πού αποσκοπεί η νηστεία;

 

ένα κείμενο του κ.Γιώργου Μπάρλα

 

Η νηστεία δεν αποσκοπεί στην μείωση της επιθυμίας αλλά στην αύξησή της. Μέσα από τα όρια που θέτει, η επιθυμία αυξάνεται και την περίσσια της καλούνται οι χριστιανοί να την κατευθύνουν αγαπητικά προς τον Θεό, τον πλησίον και την κτίση.

Η διαρκής μη νηστεία, η εμμονή στην κατανάλωση και την άνευ ορίων απόλαυση, ενώ σταδιακά μειώνει την ένταση της επιθυμίας, αποσκοπεί πάντα στην αύξηση της επιθυμητότητας: αγοράζουμε πράγματα όχι γιατί μας είναι αναγκαία ή χρήσιμα αλλά γιατί φανταζόμαστε ότι έτσι θα αυξήσουμε την δυνατότητα να επιθυμούμε - γιατί χωρίς επιθυμία η ζωή δεν αντέχεται.

Η διαφορά μεταξύ των δύο παραπάνω καταστάσεων είναι ότι, στην πρώτη, η επιθυμία κατευθύνεται και προς τον Άλλον ενώ, στη δεύτερη, κλείνεται στον εαυτό και εντέλει αποτελεί μια τροφοδότηση της ναρκισσιστικής φιλαυτίας.

 

 

Με αφορμή την έναρξη της χριστουγεννιάτικης νηστείας

κείμενο του κ.Γιώργου Μπάρλα,
τον οποίο και ευχαριστούμε θερμά για την άδεια της αναδημοσίευσης

Σαρακοστή Χριστουγέννων από αύριο (σσ: σήμερα - η ανάρτηση του κ.Μπάρλα έγινε χθες) και ήδη ο εορτασμός έχει ξεκινήσει. Στολίδια, φωτάκια, αγιοβασίληδες...
Η εκκλησία πάντως δεν γιορτάζει ακόμη Χριστούγεννα, προετοιμάζει για την εορτή μέσα από μια μακρά πορεία 40 ημερών.
Ο άνθρωπος σήμερα δεν αντέχει την προετοιμασία, θέλει εδώ και τώρα τη γιορτή. Θα γιορτάσουμε δύο μήνες συνέχεια Χριστούγεννα. [Μέχρι πέρυσι τουλάχιστον ένας ραδιοφωνικός σταθμός έπαιζε 24ωρες χριστουγεννιάτικα τραγούδια επί δύο μήνες! Σου ερχόταν αναγούλα.]

Δεν μπορούμε να ξεκινήσουμε κάτι και να το ολοκληρώσουμε. Να πούμε τώρα κάνουμε αυτό, το φέρουμε εις πέρας και μετά ακολουθεί το άλλο. Σαρακοστή 40 μέρες λχ και, μετά, γιορτή 12 μέρες (το δωδεκαήμερο).
Η ζωή θέλουμε να είναι μια αλυσίδα ευχάριστων στιγμών, εξού και η γιορτή εκβιάζεται να διαρκέσει 2 μήνες.
Έτσι, αυτή δεν έχει βάθος, δεν μπορεί να έχει βάθος αφού ο άνθρωπος δεν στέκεται στιγμή για να σκεφτεί τι γιορτάζει, το αγνοεί εντελώς, γι αυτό και δεν γιορτάζουμε κάτι, δεν ευχόμαστε πια "καλά Χριστούγεννα", λέμε "καλές γιορτές". Δεν γιορτάζουμε τίποτα συγκεκριμένο. Απλά γιορτάζουμε.
Αυτό, μεταξύ άλλων, συμβαίνει διότι έχει χαθεί η αίσθηση του ιερού. Τα πάντα έχουν εκκοσμικευθεί. Άρα δεν υπάρχει χρόνος ούτε λόγος να προετοιμάσει κανείς τον εαυτό του για την είσοδο στον χώρο του ιερού, ήγουν στον χώρο τον θρησκευτικό. Υπάρχει μόνο ο κόσμος και απλώς συμμετέχω σε αυτόν διασκεδάζοντας.
Γι' αυτό κι ο άνθρωπος ενώ "γιορτάζει" 40 μέρες μέχρι τα Χριστούγεννα, από την ημέρα των Χριστουγέννων και εξής αρχίζει να πέφτει η διάθεση. Είναι αργία, τα καταστήματα είναι κλειστά, είμαι σπίτι, δεν τρέχω από δω κι από κει, δεν περνάει ο χρόνος, δεν περίμενα κάτι ουσιώδες 40 μέρες, αυτές όμως πέρασαν ενώ δεν ήθελα. Η αργία μού φαίνεται δύσκολη, δεν έχει νόημα. Δεν ολοκληρώνεται τίποτα. Άρχισα κάτι πριν 40 μέρες, αλλά αυτό τελειώνει - πλην δεν ολοκληρώνεται. Έχει τέρμα, δεν έχει όμως περατωθεί.
Θα προτιμούσα εντέλει να μην είναι αργία τα Χριστούγεννα, γιατί δεν ξέρω πώς να διαχειριστώ την αργία μιας τέτοιας μέρας. Η οποία δεν κυλάει εύκολα, ειδικά μετά το μεσημεριανό τραπέζι. Δεν καθιστά δυνατή την ενδιατριβή με κάτι σημαντικό, με κάτι που με ξεπερνά. Οι διαδοχικές φευγαλέες στιγμές ακυρώνονται στην αργία. Η θρησκευτική αργία όμως έχει ως χρόνο της την αιωνιότητα. Ένας χρόνος σταθερός. Κάτι απίθανο σήμερα.
Στην αργία των Χριστουγέννων, όπως και σε κάθε θρησκευτική αργία (Κυριακή), ο άνθρωπος απλώς ξεκουράζεται από το τρέξιμο που προηγείται. Δεν γιορτάζει κάτι, ούτε αναφέρει την ύπαρξή του σε κάτι άλλο πέραν όσων βλέπει όλη τη βδομάδα.
Μένει εντέλει με τη θλίψη.